لزوم همراهی دیپلماسی فناوری با دیپلماسی سیاسی در کشور

محمدمهدی مهدی خواه
نوشته شده توسط محمدمهدی مهدی خواه

واضح است که دنیای کنونی، عرصۀ قدرت و تأثیرگذاری حداکثری جوامع بر یکدیگر است و هر کشوری درصدد اختصاص سهم بیشتری از قدرت برای خود است. این مهم را معمولاً کشورها با دیپلماسی سیاسی انجام می‌دهند. یعنی تلاش می‌کنند با روش‌ها، رويه‌ها و در كل عملكردهايي حساب شده، سیاست خارجی خود را پیش ببرند؛ حوزۀ اثرگذاری خود را در منطقه‌های استراتژیک جهان گسترش دهند و منافع ملی خود را حفظ کرده و از آن دفاع نمایند. اما باید توجه داشت که بروز و ظهور فناوری‌های جدید در دنیای کنونی، و تحولات سریع فناوری‌ها، نقش بی‌بدیلی به علم و فناوری در اقتدارآفرینی و پیشبرد اهداف دولت‌ها و ملتها اعطا کرده است. به بیان دیگر، امروزه، کشورهای پیشرفته‌تر در این عرصه، از قدرت بالاتری در عرصه بین ‌المللی و اثرگذاری جهانی برخوردارند؛ به طوری که از این ابزار برای همسویی کشورهای دیگر با اهداف خود بهره می‌جویند (مانند کمک‌های علمی آمریکا به هند برای همسویی در سیاست خارجی/ یا تحریم‌های علمی و فناوری علیه ایران و…). بنابراین اگر کارکرد اصلی دیپلماسی، پیشبرد اهداف دولت‌ها و سیاست خارجی قلمداد شود؛ در این صورت، تضارب این دو عرصۀ مهم، راهگشای آرمان‌های کشور خواهد بود. لذا، موضوع اصلی دیپلماسی علم و فناوري را می‌توان «استفاده از ظرفیت‌هاي علم و فناوري براي تحقق اهداف سیاست خارجی و همین‌طور استفاده از ظرفیت‌های دیپلماسی برای پیشبرد علم و فناوری» دانست.

آنچه باعث می‌شود که عرصۀ علم و فناوری در خدمت آرمان‌های یک کشور به خدمت دیپلماسی درآید، جذابیت‌های فراوان این حوزه از یک سو که به عنوان نمونه می‌توان به خلق بازارهای جدید و بالتبع خلق ثروت، اقتدارآفرینی، هسته اصلی توسعه بودن، ورود به تمامی ابعاد زندگی انسان اشاره کرد و از سوی دیگر اثرگذاری مستقیم تحولات فناورانه در معادلات جهان سیاست است، نظیر فناوری‌های زیستی و تولید سلول‌های بنیادین، اختراع بمب اتم و انرژی هسته‌ای، نانو تکنولوژی، فناوری‌های موشکی و هوایی، فناوری‌های لیزر و…

توجه به این موضوع همراه با یادآوری آرمان‌های بلند کشور ایران در ایجاد تمدن نوین اسلامی و اثرگذاری حداکثری در معادلات جهانی، لزوم اهتمام مسئولین به دیپلماسی فناوری در کنار دیپلماسی سیاسی و اختصاص ساختاری تعریف شده در نهادهای کشور را در این خصوص یادآوری می‌کند، که می‌تواند راهگشای پیشرفت کشور باشد.

محمدمهدی مهدی خواه

محمدمهدی مهدی خواه

پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع)؛ دانشجوی دکتری سیاست گذاری علم و فناوری سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران

More Posts

نظری دهید