خودباوری ملی عامل دستیابی به علوم و فناوری‌های نوین

محمدمهدی مهدی خواه
نوشته شده توسط محمدمهدی مهدی خواه

«عمده این است که ما باور کنیم که خودمان می ‌توانیم. اول هر چیزی، این باور است که می‌توانیم این کار را انجام دهیم. وقتی این باور آمد، اراده می‌‌کنیم. وقتی این اراده در یک ملتی پیدا شد، همه به کار می‌ایستند، دنبال کار می‌‌روند.»[1]

دستیابی به علوم و فناوری‌های نوین دارای الزامات و پیش‌زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی است، یکی از مهمترین آنها، ایمان به توانایی‌های خود برای یادگیری و تصاحب علم و فناوری است. اگر ملتی اعتماد به نفس ملی نداشته باشد و جرأت ورود به عرصه فناوری‌های نوظهور را به خود راه نداده باشد، هیچگاه در این وادی قدم نمی‌گذارد. اعتماد به نفس ملی، خودباوری، خوداتکایی، خودکفایی مفاهیمی هستند که همگی یک اصل را فریاد می‌زنند و آن اصل سادۀ اعتماد و اتکا به داشته‌های خود است.

در ادبیات علم، فناوری و نوآوری  نیز “تحقیق و توسعه مستقل[2]” به عنوان یکی از مهمترین محورهای یادگیری ذکر شده است و در بسیاری از مقالات[3]، اهمیت آن در میان روش‌های یادگیری فناوری(همچون مهندسی معکوس، خرید حق امتیاز، جذب کارکنان بنگاه رقیب، بررسی پروانه‌های ثبت اختراع، مشاوره با کارکنان بنگاه‌های رقیب و…) پیش و بیش از روش‌های دیگر ذکر شده است.

توجه بر توان داخلی برای کسب علوم و فناوری‌های نوین، همراه با سیاست‌گذاری مناسب برای همکاری‌های بین المللی و تلاش برای رقابت‌پذیری جهانی امری است که نیازمند سیاست‌گذاری دقیق و با درایت است؛ زیرا اگر این مهم به درستی تبیین نگردد، در دام اقتصاد دولتی که تجربه‌ای شکست خورده در عرصۀ علم و فناوری دارد، گرفتار خواهیم شد. در دنیای کنونی، سیستم اقتصاد بسته دولتی دیگر به عنوان یک گزینه برای جوامع درحال توسعه مطرح نیست، آنچه اهمیت دارد چگونگی سیاست‌گذاری برای دست یافتن به اقتصاد رقابتی و پیدا کردن جایگاهی در نظام اقتصاد جهانی، همراه با اصول حفظ هویت ملی است.

[1] صحیفه امام خمینی جلد 14 صفحه 117. سخنرانی در جمع مدیران شرکت ملی نفت و گاز و صنایع پتروشیمی و شرکت‌های وابسته. تاریخ: ۲۶ بهمن ۱۳۵۹

[2] Independent R&D

[3] به عنوان نمونه رک :

Levin, Richard C. “Appropriability, R&D spending, and technological performance.” The American Economic Review 78.2 (1988): 424-428.

Zhao, Zhen-Yu, et al. “Development route of the wind power industry in China.” Renewable and Sustainable Energy Reviews 34 (2014): 1-7.

 

محمدمهدی مهدی خواه

محمدمهدی مهدی خواه

پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع)؛ دانشجوی دکتری سیاست گذاری علم و فناوری سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران

More Posts

نظری دهید