معرفی کتاب «آینده از آنِ کیست؟»

محمد رحمتی
نوشته شده توسط محمد رحمتی

«جرون لانیر» یک اندیشمند حوزه رایانه و از تأثیرگذارترین چهره‌های فناوری‌های نوین رایانه‌ای از جمله واقعیت مجازی است. وی در حال حاضر در بخش تحقیقاتی شرکت مایکروسافت و در قسمت مطالعات میان رشته‌ای این مرکز مشغول به فعالیت است. یکی از کتاب‌های منتشر شده توسط لانیر، کتابی پر سر و صدا در حوزه فلسفه رایانه و عصر دیجیتال با نام «آینده از آن کیست؟» می‌باشد. کتاب اشاره شده جزء کتب پر‌فروش و پرطرفدار در بین خوانندگان این حوزه به شمار می‌رود که در سال‌های گذشته جوایز متعددی را نیز به خود اختصاص داده است.

لانیر در این کتاب به این مسئله اشاره می‌کند که در عصر جدید رایانه و دیجیتال، طبقه متوسط در حال از بین رفتن است. شرکت‌ها در عصر دیجیتال و دوره آنلاین، کاربران را در ازای ارایه برخی خدمات رایگان متقاعد می‌کنند تا اطلاعات و داده‌های ارزشمند خود را در اختیار آنها قرار دهند. شرکت‌ها به تعبیر لانیر موجودات اهریمنی‌ای هستند که به جای پرداخت حقِ کاربران به دلیل رایگان در اختیار قرار دادن داده‌های ارزشمند خود، ثروت را در دستان چند نفر محدود و دارندگان سرورهای این داده‌های جمع شده از کاربران مختلف متمرکز می‌کنند.

لانیر در این کتاب پیش بینی می‌کند که چگونه فناوری انسان را برای دهه‌های آتی تغییر می‌دهد. از منظر او استفاده شرکت‌ها از کلان داده‌ها و از اطلاعاتی که به رایگان به اشتراک گذاشته شده است، اقتصاد را به رکود می‌کشاند، حریم شخصی را به مخاطره می‌اندازد و طبقه متوسط را از بین می‌برد. از منظر او شبکه‌هایی که جهان امروز ما را تعریف می‌کنند- اعم شبکه‌های اجتماعی، نهادهای مالی و سازمان های اطلاعاتی- به تهدیداتی برای از بین بردن جهان تبدیل شده‌اند. در اصل در این کتاب لانیر تهدیدات کلان داده‌ها و تجمیع داده در دسترس یک عده افراد محدود را مهم‌ترین مانع در مسیر مشارکت واقعی و دموکراسی می‌داند.

یکی از مثال‌هایی که لانیر در کتاب خود به آن اشاره می‌کند، مثال مترجم گوگل است. در سایت مترجم گوگل، کاربران با تصحیح و یا پیشنهاد ترجمه‌های جایگزین یک ثروت عظیم و گرانبها را برای صاحبان این پرتال فراهم می‌سازند. کاربران در ازای ترجمه و تصحیح در این پایگاه هیچ مابه‌ازایی دریافت نمی‌کنند اما این گوگل است که بوسیله فراهم آمدن یک پایگاه داده رایگان و از طرفی تبلیغاتی که به صورت‌های مختلف انجام می‌دهد ، برنده این بازی است.

در یک مثال دیگر لانیر به شرکت کداک اشاره می‌کند. این شرکت در سال 1988 با 14 هزار کارمند شروع به فعالیت می‌کند و اقدامات این شرکت منجر به تحولات عظیمی در حوزه تصویربرداری دیجیتال می‌شود. اما طولی نمی‌کشد که با آمدن اینستاگرام در سال 2012 و تنها با 13 کارمند، شرکت کداک به دلیل انتشار رایگان تصاویر در فضای مجازی ورشکست و از رده خارج می‌شود. به تعبیر او اینستاگرام هیچ ارزشی ندارد مگر به دلیل کاربرانی که عکس های خود را در این شبکه اجتماعی به اشتراک می‌گذارند. به همین دلیل ارزش چند میلیارد دلاری این شبکه اجتماعی نیز بایستی به کسانی برسد که در این شبکه‌ها عکس‌ها و اطلاعات منتشر می‌کنند. لانیر جنبش‌هایی چون «جنبش داده باز» را شرط لازم( و نه کافی) برای تحقق دموکراسی می‌داند و معتقد است وضعیت فعلی به تمرکز ثروت و قدرت منجر می‌شود. داده‌های رایگان جمع شده در سرورهای یک شرکت به نوعی می‌تواند دستاویزی برای به قدرت رسیدن یک عده خاص باشد چرا که تحلیل‌های ارئه شده بر اساس داده‌هایی که به رایگان از کاربران دریافت می‌شود، درآمدهای کلانی را برای یک عده معدود رقم می‌زند و این در تضاد با دموکراسی و به یک تعبیری مشارکت مردم به معنای حقیقی آن است(ثروت متمرکز و دموکراسی قابل جمع نیست). لانیر بیان می‌کند که برقراری دموکراسی و مشارکت مردمی نیازمند یک طبقه متوسط است که با وضعیت فعلی و عصر جدید دیجیتال محقق نمی‌گردد و حتی این طبقه متوسط در حال اضمحلال است.

لانیر پیشنهاد می‌دهد که در ازای داده‌هایی که کاربران فراهم می‌سازند به آنها ریزپرداخت‌هایی[1] بسته به ارزشی که توسط این داده‌ها ایجاد می‌شود، پرداخت شود. به عبارتی دیگر راهکار عملیاتی لانیر برای خروج از وضعیت فعلی، تشکیل یک اقتصاد مبتنی بر اطلاعات است که در آن افراد به ازای اطلاعاتی که در بستر وب به اشتراک می‌گذارند، پاداش‌هایی را دریافت می‌کنند.

لینک خرید کتاب در آمازون

[1] micropayments

محمد رحمتی

محمد رحمتی

دانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی دانشگاه علم و صنعت

More Posts

4 نظر

نظری دهید