فناوری زنجیره بلوکی

محمد رحمتی
نوشته شده توسط محمد رحمتی

در ماه‌های اخیر با افزایش قیمت بیت کوین در بازارهای مالی، حجم زیادی از تحلیل‌ها و نظرات توسط کارشناسان اقتصادی و مالی روانه سایت‌ها و خبرگزاری‌ها شده است. به منظور تحلیل بهتر بیت کوین، در این بخش فناوری بالادستی بیت کوین یعنی «زنجیره بلوکی» را به صورت عام‌تر مورد تحلیل و بررسی قرار می‌دهیم.

«زنجیره بلوکی» یک فناوری مبتنی بر پایگاه داده توزیع شده است که در آن تمامی تراکنش‌هایی که اجرا می‌شود به صورت رمز‌نگاری‌شده ثبت می‌گردد. در این فناوری بلوک‌هایی که به زنجیره بلوک‌های قبلی افزوده می‌شوند به صورت همتا به همتا توسط تمامی بلوک‌های قبلی مورد صحت‌سنجی و اعتبار‌سنجی قرار می‌گیرند. در این زنجیره‌ها هر رایانه متصل به شبکه زنجیره بلوکی، تراکنش‌ها را مورد بررسی، پردازش و صحت‌سنجی قرار می‌دهد و به نوعی تراکنش‌ها در تمام شبکه مورد بررسی قرار می‌گیرد(دانشنامه اینوستوپدیا).

در فناوری زنجیره بلوکی، تراکنش‌ها با توجه به حریم خصوصی و امنیت‌های مربوطه در یک «دفتر کل توزیع‌شده» مورد تبادل و شناسایی قرار می‌گیرند. منطق اصلی این فناوری این است که دزدیدن یک کلوچه از یک مغازه خلوت بسیار ساده‌تر از سرقت از یک فروشگاه با دوربین‌ها و ناظرهای مختلف است که همه اطلاعات را ثبت می‌نمایند. این فناوری با توزیع نظارت‌ها و اختیارات در طول کل شبکه، زمینه را برای حذف واسطه‌ها و افزایش امنیت فراهم نموده است. فناوری زنجیره بلوکی به دلیل انتظاراتی که از آن می‌رود مورد توجه بسیاری از مراکز تحقیقاتی دنیا و دولت و شرکت‌های بزرگ قرار گرفته است و به همین دلیل گروه‌های تحقیقاتی زیادی در حال فعالیت بر روی این موضوع خاص و تحول آفرین در صنایع مختلف هستند(گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، 1396).

به دلیل انتظارات و توقعات بالایی که از فناوری زنجیره بلوکی وجود دارد، تلاش‌های زیادی توسط شرکت‌ها، دولت‌ها، نهادها و کسب‌و‌کارهای مختلف برای ورود زنجیره بلوکی به صنایع و بخش‌های مختلف در جریان است. زنجیره بلوکی به لحاظ میزان ارزش و اهمیت، در کنار اختراع پدیده‌هایی مثل اینترنت سنجیده می‌شود و از این حیث توجهات زیادی را به خود جلب نموده است.

برخی شرکت‌های بین‌المللی فعال در حوزه رصد فناوری‌ها، با تحلیل فناوری زنجیره بلوکی موارد و کاربردهای احتمالی این فناوری را به طور خاص در بخش نفت مورد مطالعه قرار داده‌اند. شرکت اکسنچر که یکی از شرکت‌های بزرگ بین‌المللی در حوزه مشاوره مدیریت و فناوری به شمار می‌رود، در یک گزارش در پایگاه خود به بررسی ظرفیت‌های بالقوه فناوری زنجیره بلوک در زنجیره تأمین نفت پرداخته است. در این گزارش با توجه به پایین بودن قیمت نفت و طولانی شدن این دوره نزول قیمتی، بر اهمیت کارایی و کاهش هزینه در زنجیره تأمین صنایع نفتی با استفاده از این فناوری تأکید می‌شود( Mawet & Insogna, 2016).

زنجیره بلوکی در سه بُعد زیر می‌تواند زمینه کاهش هزینه را فراهم سازد:

  • کارایی بیشتر در فرآیندها: زنجیره بلوکی می‌تواند دقت در فرآیندهای پیچیده را بالاتر ببرد و نیاز به نظارت و حکمرانی را کاهش دهد. قراردادهای هوشمند[1] به عنوان یکی از بخش‌های زنجیره بلوکی می‌تواند با از بین بردن نیاز به تأیید شخص ثالث در قراردادهای متعارف فعلی و هم چنین از بین بردن نیاز به قراردادهای کاغذی، در مجموع هزینه و مشکلات قراردادهای این حوزه را کاهش دهد.
  • انطباق: داده‌ها و رکوردهای غیرقابل تغییر تراکنش‌ها می‌تواند در ردگیری محصولات و دارایی‌ها بسیار کمک کننده باشد. یک پایگاه داده توزیع شده از تراکنش‌ها و اسناد می‌تواند مشخصات و ویژگی‌های محصولات و دارایی‌ها را ثبت و ضبط کند و تنها به افراد خاص و مشخص شده‌ای اجازه دسترسی به اطلاعات را بدهد. برای مثال یک شرکت می‌تواند مواد معدنی مورد نیاز خودر را از یک محل مطمئن تهیه کند و از ریسک کانی‌ها و مواد اولیه نامناسب خود را نجات دهد. از این منظر دید داشتن و مشخص بودن ارکان قراردادها و تراکنش‌ها که بر اساس داده‌های قابل اعتماد شکل گرفته‌اند، می‌تواند به تصمیم‌گیری هر چه بهتر شرکت‌ها و کسب‌و‌کارهای تجاری کمک کند.
  • داده‌های مربوط به انتقال از سنسورهای اینترنت اشیاء: زنجیره بلوکی می‌تواند در ردگیری داده‌های یکتا از تاریخچه یک تجهیز یا وسیله خاص نیز کمک کننده باشد. داده‌های ثبت شده در پایگاه داده توزیع‌شده که مبتنی بر سنسورهای چندگانه فراهم آمده به نوعی تاریخچه آن تجهیز و ابزار خاص را می‌تواند کامل نشان دهد. ایمنی اطلاعات در تجهیزات و وسایل می‌تواند بر اساس ویژگی‌های خاص زنجیره بلوکی حفاظت شود.

در ادامه و در یادداشت‌های بعدی به بخش‌های دیگر این فناوری به طور خاص می‌پردازیم.

[1] Smart contracts

محمد رحمتی

محمد رحمتی

دانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی دانشگاه علم و صنعت

More Posts

نظری دهید